Przewlekłe zapalenie zatok

02-05-2016

Ostre zapalenie zatok przynosowych to choroba, którą w swoim życiu przebył przynajmniej raz co drugi Polak. Towarzyszące mu silne bóle głowy, wysoka gorączka, zaburzenia drożności nosa, spływanie wydzieliny czy też osłabienie organizmu to objawy, o których nie łatwo jest zapomnieć. Dla wielu Polaków to niestety codzienność związana z chorowaniem na przewlekłe stadium tej choroby.

Zatoki, podobnie jak jamy nosa, pokryte są błoną śluzową, wspólną dla nosa i zatok, produkującą fizjologiczną wydzielinę, która jest odpowiedzialna za nawilżenie dróg oddechowych. Głównym zadaniem zatok jest zmniejszenie ciężaru czaszki, ogrzewanie powietrza w górnych drogach oddechowych, a także ochrona mózgu przed skutkami urazów. Mają one również udział w modulowaniu głosu (rezonator). Z racji pełnionej roli zatoki są jednak narażone na działalność bakterii i wirusów, które często prowadzą do utrudnienia przepływu powietrza między zatokami a nosem. Śluz nie ma ujścia i zaczyna zalegać w zatokach, sprzyjając rozwojowi stanu zapalnego.


Przewlekłe zapalenie zatok jest zazwyczaj następstwem alergii, wad anatomicznych w obrębie nosa i ujścia zatok lub nieprawidłowo albo w ogóle nieleczonego ostrego zapalenia zatok. Nie wolno bagatelizować tych podobnych do zwykłego przeziębienia objawów! Pozostawione bez leczenia nawracające i przewlekłe zapalenia zatok w znacznej części prowadzą do przerostu błony śluzowej, który może całkowicie zablokować ich drożność. Problem z zatokami wpływa bardzo negatywnie na stan dolnych dróg oddechowych, może prowadzić do powstania zespołu zatokowo - oskrzelowego.


Badanie laryngologiczne


Schorzeniami górnych dróg oddechowych, a więc nosa, zatok, gardła i krtani zajmuje się lekarz laryngolog. Do niego należy się więc udać w sytuacji, w której pojawiają się objawy zapalenia zatok. Punktem wyjścia każdej wizyty u laryngologa jest wywiad, podczas którego lekarz uzyskuje kompletną wiedzę na temat występujących dolegliwości, okresu ich występowania, a także dotychczasowego leczenia. Po wstępnej rozmowie następuje badanie endoskopowe, które pozwoli określić stan górnych dróg oddechowych.

Często przy braku poprawy w leczeniu zachowawczym konieczne jest wykonanie tomografii komputerowej, która w porównaniu z klasycznymi metodami diagnostyki obrazowej takimi jak RTG (rentgen), USG, czy badanie termowizyjne zatok, pozwala na dużo bardziej precyzyjne zdiagnozowanie przyczyn zmian chorobowych. Po badaniach laryngolog często potrafi już wskazać źródło problemu. Może nim być dotychczasowe nieprawidłowe leczenie, skrzywienie przegrody nosa, przerośnięcie małżowin nosowych, alergia albo przerost migdałka gardłowego u dzieci. Lekarz może dostrzec również polipy nosa oraz guzy zatok.


Leczenie przewlekłego zapalenia zatok


Leczenie musi być dostosowane do przyczyny i dobrane pod kątem objawów. Często występującą metodą leczenia przewlekłego zapalenia zatok przynosowych jest farmakologia, ale coraz częściej pacjenci wybierają również bezinwazyjną inhalację aerozolem pulsującym dzięki zastosowaniu inhalatora do zatok np. PARI Sinus. Pacjent podczas prowadzonej kuracji powinien znajdować się pod opieką lekarza laryngologa i na bieżąco weryfikować skuteczność terapii.

W przy padku gdy Pacjent nie kwalifikuje się do zachowawczej formy leczenia, lub gdy nie przynosi ona oczekiwanych rezultatów możliwe jest leczenie operacyjne. Obecnie najlepsze efekty uzyskuje się dzięki najnowszej metodzie FESS.


FESS (ang. Functional Endoscopic Sinus Surgery, FESS)

Nowatorska metoda FESS pozwala doprowadzić zatoki do stanu pierwotnego. Operacja jest wykonywana przy użyciu endoskopu i pozwala w sposób minimalnie inwazyjny poszerzyć naturalne ujścia zatok tak, by wydzielina mogła się swobodnie z nich wydostawać. Zabieg endoskopowy może zatrzymać proces przerostu błony śluzowej na skutek dostarczonego do zatok powietrza przez poszerzone naturalne ujścia i w ten sposób chronić nas przed poważniejszymi powikłaniami. Tak przeprowadzona operacja daje szansę na poprawę stanu zatok, a jednocześnie nie pozostawia widocznych blizn, gdyż jest wykonywana wewnątrz nosa. Zabieg ma na celu przywrócenie prawidłowej funkcji zatok. Operacja jest przeprowadzana w znieczuleniu ogólnym. Narzędzia chirurgiczne wprowadza się przez otwory nosowe. Chirurg używa endoskopu operacyjnego i dzięki temu może śledzić obraz na monitorze. Specjalnymi kleszczykami poszerza się naturalne połączenia zatok przynosowych z jamami nosa i usuwa się to, co zbędne – polipy, czy masywne przerosty śluzówki. Dzięki temu poprawiane jest funkcjonowanie zatok, ich naturalne oczyszczanie się i wentylacja.

FAKTY I MITY


MIT

Przewlekłe zapalenie zatok można wyleczyć tabletkami na zatoki na bazie ibuprofenu. Takie specyfiki łagodzą albo likwidują ból czasowo, ale nie leczą zatok. Pamiętaj, że długotrwałe przyjmowanie leków przeciwbó- lowych nie usuwa przyczyny choroby, a wyłącznie tłumi jej objawy. Dodatkowo bardzo często leki z dodatkiem ”zatoki” w nazwie zawierają pseudoefedrynę - związek, który wpływa negatywnie na układ nerwowy.


FAKT

Katar, czyli nieżyt nosa, może spowodować przewlekłe zapalenie zatok. Nie lekceważ kataru. Nieleczony może być nie tylko objawem, ale również przyczyną zapalenia zatok. Niedrożność nosa, gęsta wydzielina z nosa rozprzestrzeniająca się aż na tylną ścianę gardła, powodując uczucie ucisku lub rozpierający ból w obrębie twarzy to sygnał komunikujący potrzebę udania się do laryngologa.

MIT

Jedyną przyczyną przewlekłego zapalenia zatok są zaniedbania w leczeniu przeziębienia. Błędy w leczeniu przeziębienia i katar mogą prowadzić do zapalenia zatok, a w konsekwencji do przewlekłego stadium tej choroby, ale to nie jedyne przyczyny. Inne to zakażenia, alergie, wady w budowie nosa i ujścia zatok, a także problemy stomatologiczne, czy stan zapalny migdałków podniebiennych.


MIT


Aby mieć zdrowe zatoki należy prewencyjnie jeść duże ilości czosnku. To niestety nie wystarczy, choć rzeczywiście czosnek jest uważany za naturalny antybiotyk, który zwalcza bakterie i niektóre wirusy. Jedzenie dużej ilości czosnku może chronić przed infekcjami, ale nie zapewni ochrony przed zapaleniem zatok.



TEST NA CHORE ZATOKI

  1. Czy podczas głębokich skłonów odczuwasz ból w okolicy twarzy?
  2. Czy mówisz „przez nos”, czyli masz tzw. „nosową barwę” głosu?
  3. Czy masz zaburzenia węchu?
  4. Czy odczuwasz ból zlokalizowany u nasady nosa?
  5. Czy odczuwany ból zlokalizowany jest w okolicy czoła?
  6. Czy masz uczucie niedrożności nosa podczas oddychania przez nos?
  7. Czy odczuwasz ból podczas dotykania lub uciskania skroni?
  8. Czy dokucza Ci kaszel, który nasila się w nocy?
  9. Czy podczas biegów lub skoków odczuwasz ból w okolicy twarzy?
  10. Czy po przebudzeniu czujesz w gardle zalegającą wydzielinę?



Jeśli na większość pytań odpowiedź brzmi TAK – nie zwlekaj z wizytą u laryngologa i rozpocznij leczenie.



Magazyn pacjenta NR 1/wrzesień 2015, Dolnośląskie Centrum Laryngologii Medicus