Nieżyt nosa w pytaniach i odpowiedziach

27-01-2016
Nieżyt nosa (rhinitis) jest objawową chorobą zapalną, wywołaną przez różnorodne czynniki alergiczne i niealergiczne, infekcyjne, hormonalne, farmakologiczne, drażniące i zawodowe, a także zmiany w przebiegu chorób układowych, np. sarkoidoza.

Choroba zapalna błony śluzowej nosa charakteryzuje się co najmniej jednym z następujących objawów, który trwa minimum godzinę dziennie przez wiele dni w roku:
  • kichanie
  • świąd nosa
  • wyciek wydzieliny z nosa
  • uczucie blokady nosa
  • świąd oczu, podniebienia i ucha.

Do objawów „pozanosowych”, towarzyszących nieżytowi nosa, należą:
  • obniżenie jakości życia zależnej od choroby
  • zaburzenia snu
  • bezdech senny
  • nieobecność fizyczna w pracy lub szkole
  • obniżona wydajność w pracy i nauce. 

Objawy nieżytu nosa (NN) należą do najczęstszych dolegliwości zgłaszanych przez pacjentów. Szacunkowe dane z lat 80. pokazały, że nieżyt nosa może dotyczyć 20-40% populacji. Badania z ostatniej dekady wskazują na wzrost występowania nieżytu nosa (NN), a zwłaszcza jego alergicznej odmiany (ANN). W 2008 r. przeprowadzono badanie, w którym określono występowania nieżytu nosa u dzieci w wieku 6-7 i 13-14 lat na poziomie średnio 42,1% wszystkich badanych dzieci.W tym w Polsce stwierdzono obecność (kiedykolwiek) objawów nieżytu nosa u 40,4% badanych.

Istnieją również badania wskazujące na znacznie wyższy odsetek chorób zapalnych błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Już w 2007 r. oszacowano, że alergiczny nieżyt nosa (ANN) dotyczy 39% populacji; niealergiczny nieżyt nosa (NNN) – 21%; przewlekłe zapalenie zatok przynosowych (PZZP) – 40%. Towarzysząca nieżytowi nosa astma występuje w 33% przypadków alergicznego nieżytu nosa (ANN), w 42% przypadków przewlekłego zapalenia zatok przynosowych (PZZP) oraz 8,7% przypadków niealergicznego nieżytu nosa (NNN).

W Polsce na podstawie badania kwestionariuszowego z 2009 r., częstość występowania NN stwierdzono średnio u 36,08% badanej populacji. Dzięki uzyskanym wynikom oszacowano, ze ponad 14,5 mln osób w Polsce cierpi na nieżyt nosa, a ponad 8,5 mln na alergiczny nieżyt nosa.

W badaniu ambulatoryjnym stwierdzono częstsze występowanie ANN przewlekłego (52,3%) niż okresowego (47,7%). ANN często występuje również z innymi chorobami alergicznymi tj. astma czy atopowe zapalenie skóry. Badanie ECAP (Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce) potwierdziło bardzo ścisły związek między nieżytem nosa a astmą – pacjenci z nieżytem nosa chorują na astmę wielokrotnie częściej niż grupa bez tej dolegliwości. W danych ankietowych współwystępowanie nieżytów nosa z astmą deklarowaną wystąpiło u 73,6% badanych, natomiast w grupie z astmą objawową (świsty oskrzelowe) nieżyt nosa stwierdzono u 62,2% osób. Objawy nieżytu nosa w badaniu ankietowym zwiększało ryzyko stwierdzenia astmy ponad pięciokrotnie, zaś ryzyko wystąpienia objawów astmy objawowej ponad trzykrotnie. W wynikach badań ambulatoryjnych rozpoznanie alergicznego nieżytu nosa (ANN) zwiększało ryzyko rozpoznania astmy alergicznej aż dziewięciokrotnie.

Porównanie danych epidemiologicznych dotyczących ANN dla populacji polskiej z danymi z innych krajów doprowadziło do wniosku, ze obecnie Polska należy do grupy najsilniej zalergizowanych społeczeństw, zwłaszcza w młodszych grupach wiekowych.

Klasyfikacja nieżytu nosa:

1. Infekcyjny - wirusowy - bakteryjny - spowodowany innymi czynnikami zakaźnymi
2. Alergiczny -okresowy - przewlekły
3. Zawodowy (alergiczny i niealergiczny) -okresowy - przewlekły 4. Wywołany przez leki - kwas acetylosalicylowy (ASA) - inne leki 5. Hormonalny
6. Spowodowany innymi przyczynami
- niealergiczny nieżyt nosa z eozynofilią
- czynniki drażniące - składniki pokarmu
- czynniki emocjonalne
- zanikowy nieżyt nosa
- refluks żołądkowo-przełykowy.



 Źródło: Alergologia Polska 2013; S1